Առողջ ապրելակերպ

Ոչ վարակիչ հիվանդություններից Հայաստանում զանգվածային տարածում ունեն և գերակա խնդիր են սրտանոթային (արյան շրջանառության) հիվանդությունները, որոնք կազմում են երկրում արձանագրված մահվան պատճառների շուրջ 48%-ը, չարորակ նորագոյացությունները՝ 19,9%-ը, շաքարային դիաբետը՝ 4,8%-ը: Նշյալ հիվանդությունները հնարավոր է կանխել:

Նշված ոչ վարակիչ հիվանդությունների զարգացման համար մեծ դեր ունեն ընդհանուր վարքագծային գործոնները (վնասակար սովորությունները)՝ ալկոհոլի, ծխախոտի, ոչ առողջարար սննդի օգտագործումը, ֆիզիկական թերակտիվությունը:

Վնասակար սովորությունները նպաստում են մարմնի քաշի ավելացմանը, ֆիզիկական թերակտիվության հետ մեկտեղ բերում են ճարպակալման, նպաստում են արյան զարկերակային ճնշման, արյան մեջ խոլեստերինի մակարդակի բարձրացմանը:

Հինմական ռիսկի գործոններն են.

Ալկոհոլը,
Ծխախոտը,
Ճարպերի օգտագործումը,
Մրգերի և բանջարեղենի օգտագործման փոքր քանակությունը,
Ավելորդ քաշը և ճարպակալումը,
Ցածր ֆիզիկական ակտիվությունը,
Արյան մեջ շաքարի բարձր մակարդակը,
Բարձր զարկերակային ճնշումը,
Արյան մեջ ընդհանուր խոլեստերինի բարձր մակարդակը,
Աղի օգտագործումը,
Ոչ վարակիչ հիվանդությունների առաջացման համար կարևոր վարքագծային գործոնները բավականին տարածված են. ծխախոտի օգտագործումը կազմում է 25,6%, ալկոհոլի օգտագործումը8,2%, գիրությունը և ճարպակալումը 49%, ֆիզիկական թերակտիվությունը` 17,5% :

Ոչ վարակիչ հիվանդությունները կարելի է կանխել՝ վարելով առողջ ապրելակերպ, ինչի համար անհրաժեշտ է՝
Սննդի մեջ կալորիականությունն ապահովել հագեցած և չհագեցած ճարպաթթուների հաշվին,
Ընդունել մրգերի և բանջարեղենի 5 գումարային չափաբաժին՝ (400 գ) օրական,
Ազատվել ավելորդ քաշից, պահպանել մարմնի զանգվածի գործակիցը՝ մարմնի քաշը, կգ / հասակի քառակուսին, մ 2 ( եթե գործակիցը ավելորդ քաշ է, եթե այն ճարպակալում է),
Ապահովել ֆիզիկական ակտիվությունը՝ շաբաթվա ընթացքում 150 րոպե չափավոր ինտենսիվության ակտիվություն,
Պահպանել արյան մեջ շաքարի քանակությունը,
Պահպանել արյան զարկերակային ճնշումը (անհրաժեշտության դեպքում՝ դեղորայքի օգնությամբ),
Օգտագործել կերակրի աղի (նատրիումի քլորիդի) չափավոր քանակություն՝ օրական 5 գ,
Ապահովել արյան մեջ ընդհանուր խոլեստերինի քանակը,
Խուսափել ծխախոտի օգտագործումից։

Արտաթորության համակարգ, երիկամների կառուցվածքը և ֆունկցիան։

Արտաթորության համակարգի միջոցով մենք ազատվում ենք օրգանիզմի ոչ պիտանի,վնասակար,թունավոր  նյութերից :Կան տարրբեր ձևեր թե ինչպես են դուրս գալիս այդ նյութերը ,օրինակ մեզի օգնությամբ դուրս են գալիս աղիքների անպիտան հեղուկները,փռշտալու օգնությամբ դուրս են գալիս այն վնասակար նյութերը որոնք գտնվում էր քթի խոռոչում ,քրտինքի օգնությամբ դուրս են գալիս մարմնի անպիտակ հեղուկները : :Մարդու և բարձրակարգ կենդանիների արտաթորության օրգաններն են՝ երիկամները,թոքերը,մաշկը,քրտնագեղձերը,աղիքները և այլն… 

Արտաթորության օրգանների ֆունկցիայի խանգարումը կարող է պատճառ դառնալ մի շարք հիվանդությունների, երբեմն՝ մահվան։

Երիկամները զույգ ​օրգաններ են, որոնք տեղակայված են ձեր որովայնում, մեջքի կողմից՝ կողերից քիչ ներքև։

Երիկամների հիմնական գործառույթը ձեր արյունը նյութափոխանակության որոշ արգասիքներից զտելն է կամ «մաքրելը»:

Երիկամները հանդիսանում են միզային համակարգի գլխավոր օրգանները։

Միզային համակարգը ներառում է նաև՝

  • միզածորաններ (երիկամները միզապարկին միացնող զույգ խողովակներ)
  • միզապարկ (մկանային պարկ, որտեղ հավաքվում և պահեստավորվում է մեզը)
  • միզուկ (միզապարկը մարմնի մակերևույթին միացնող միզարձակման խողովակ)։

Միզային համակարգը կառուցված է և գործում է այնպես, որ մեզն արտադրվի մշտապես, սակայն օրգանիզմից հեռացվի պարբերաբար։

Միզային համակարգը երբեմն անվանում են նաև «արտազատական համակարգ», որովհետև, ինչպես արդեն նշվեց, նրա հիմնական գործն արյան մեջ մշտապես կուտակվող նյութափոխանակության արգասիքներն օրգանիզմից արտազատելն է՝ մեզի միջոցով հեռացնելը։ Սակայն, արտազատական նշանակություն ունեն նաև՝

  • թոքերը (արտաշնչվող օդով հեռացնում են ածխաթթու գազը)
  • մաշկը (քրտնքով հեռացնում են ջրի ավելցուկը և որոշ աղեր)
  • հաստ աղիները (կղանքով հեռացնում է ջրի ավելցուկը, որոշ նյութեր և չմարսված սննդի մնացորդներ)։

Գրեթե բոլորը ծնվում են երկու երիկամով։ Դրանք ձեր բռունցքի չափի լոբաձև օրգաններ են, որոնցից յուրաքանչյուրը կշռում է մոտ 150 գրամ։

Երիկամները նստած են ձեր ողնաշարի երկու կողմերում, կրծքավանդակի (որը մասամբ պաշտպանում է ձեր երիկամները) և գոտկատեղի միջև։ Մարդկանց մեծ մասի մոտ աջ երիկամը քիչ ավելի ներքևում է, քան ձախը։

Արյունը երիկամներ մտնում է երիկամային զարկերակներով և հեռանում երիկամային երակներով։

Ի՞նչ են անում երիկամները

Երիկամները չափազանց կարևոր են ձեր ընդհանուր առողջության համար։

Սննդով կամ հեղուկներով ստացված սննդանյութերը ներծծվում են արյան մեջ և սնուցում ձեր օրգանիզմի բջիջները։ Այս գործընթացի ժամանակ առաջացած արգասիքները մշտական հեռացման կարիք ունեն, և դրանց մի մասն արյան միջից զտվում է հենց երիկամների միջոցով (օրինակ՝ միզանյութ և կրեատինին, ֆոսֆորական և ծծմբաթթվային աղեր և այլն)։

Երիկամներն այս արգասիքները հավաքում են ջրի ավելցուկի հետ միասին և ուղարկում միզապարկ, որտեղից էլ դրանք մեզի տեսքով հեռացվում են միզուկով։

Երիկամների կառուցվածքային և գործառնական միավորը նեֆրոնն է՝ կազմված պատիճից և մեզը հավաքող ոլորուն խողովակներից։ Յուրաքանչյուր երիկամում կա մոտ 1 մլն նեֆրոն:

Նեֆրոնի պատիճում մազանոթային կծիկից արտազատվում և առաջանում է առաջնային մեզ, որն իր բաղադրությամբ շատ նման է արյան պլազմային և արգասիքներից բացի պարունակում է նաև օրգանիզմի համար օգտակար նյութեր և ավելցուկային ջուր։ Անցնելով խողովակներով, առաջնային մեզից ետ են ներծծվում ջրի ավելցուկը և օգտակար նյութերը (կոչվում է հետադարձ ներծծում կամ ռեաբսորբցիա)՝ արդյունքում առաջացնելով միայն արգասիքներ պարունակող երկրորդային կամ վերջնական մեզ։

Ձեր երիկամները նաև մասնակցում են հետևյալ գործընթացներին՝

  • արյան ճնշման հսկողություն
  • արյան կարմիր բջիջների (էրիթրոցիտներ) արտադրություն
  • ոսկրերի ամրության և առողջ վիճակի պահպանում
  • արյան մեջ որոշ նյութերի և աղերի (էլեկտրոլիտներ) մակարդակի պահպանում։

Երիկամի հիվանդություններ

Երիկամները սովորաբար ախտահարվում են աստիճանաբար, տարիների ընթացքում։

Վաղ հայտնաբերելիս ապրելակերպի և սննդակարգի փոփոխությունները և դեղերը կարող են կանխարգելել երիկամների հետագա վնասումը։

Քրոնիկ երիկամային հիվանդությունը կարող է առաջացնել սակավարյունություն (անեմիա) կամ բարձր արյան ճնշում (հիպերտենզիա)։

Երիկամային հիվանդությունը կարող է ավարտվել երիկամային անբավարարությամբ, որը կարող է պահանջել դիալիզ կամ օրգանի փոխպատվաստում։

Ինչպե՞ս ձեր երիկամները պահել առողջ

Ձեր երիկամներն առողջ պահելու համար՝

  • մի ծխեք
  • պահեք ձեր արյան խոլեսթերինն առողջ միջակայքում
  • առողջ պահեք ձեր սննդակարգը, մարմնի կշիռը և, ընդհանուր առմամբ, ապրելակերպը
  • ֆիզիկապես ակտիվ եղեք (սա նվազեցնում է բարձր արյան ճնշման և սրտային հիվանդության ռիսկերը, որոնք իրենց հերթին երիկամային հիվանդության համար հանդիսանում են ռիսկի գործոններ)
  • խմեք առատ հեղուկներ
  • սահմանափակեք ալկոհոլի օգտագործումն այնպես, որ օրական խմեք ոչ ավելի, քան 2 ստանդարտ չափ
  • առանց հետաձգելու բուժեք միզուղիների վարակը կամ երիկամների քարերը։

Դիաբետ ունեցող մարդիկ պետք է արյան գլյուկոզը պահեն խորհուրդ տրվող մակարդակների միջակայքում։

Երիկամների ֆունկցիան

shutterstock_238112089.jpg
kidney-anatomy.jpgգդ.jpg
k11_kidney-section-nephrons-blood-vessels-and-renal-corpuscle-model.jpg
shutterstock_335359253.jpg

Երիկամները զույգ լոբաձև օրգաններ են` տեղակայված որովայնի խոռոչում, ողնաշարի աջ և ձախ կողմերում, գոտկատեղի մակարդակի վրա: Նրանց երկարությունը 10−12 սմ է, իսկ լայնությունը՝ 5−6 սմ, զանգվածը ոչ ավելի, քան 200 գ: Երիկամների ներս ընկած կողմից դուրս են գալիս միզածորանները, որոնք կոնքի խոռոչում մտնում են հաստ մկանապատերով օրգանի՝ միզապարկի մեջ:
Երիկամ է մտնում երիկամային զարկերակը և դուրս գալիս համանուն երակը: 

 ՈւշադրությունԵրիկամների կտրվածքի վրա առանձնանում է 2 շերտ, որոնցից արտաքինն ավելի մուգ է և կոչվում է կեղևային, իսկ ներքին շերտը բաց գունավորում ունի, ավելի լայն է և կոչվում է միջուկային շերտ:Միջուկային շերտը կազմված է բրգերից: Նրանց միջով անցնում են մեզը հավաքող բարակ խողովակներ, որոնք ավարտվում են բրգերի գագաթին անցքեր ունեցող պտկիկներով: Դրանք բացվում են բաժակների, որոնք էլ իրենց հերթին՝ երիկամային ավազանի մեջ:Կեղևային շերտը կազմված է երիկամային մարմնիկներից: 

  Երիկամի կառուցվածքային և գործառական միավորը նեֆրոնն է: Յուրաքանչյուր երիկամում կա մինչև մեկ միլիոն նեֆրոն, որի շնորհիվ երիկամի կեղևային շերտն ավելի մուգ է: Յուրաքանչյուր նեֆրոն կազմված է երիկամի կեղևային շերտում տեղակայված` գավաթի տեսք ունեցող պատիճից և ոլորուն խողովակից: Յուրաքանչյուր պատիճի պատը կազմված է երկու շերտից, իսկ ներսում գտնվում է մազանոթային կծիկը: Պատիճի երկշերտ պատից սկսվում է ոլորուն խողովակը, իջնում է միջուկային շերտ, որտեղից կրկին ծնկաձև ոլորվում և բարձրանում է կեղևային շերտ: Այստեղ այն բացվում է, այսպես կոչված, մեզը հավաքող խողովակի մեջ: Վերջինս, միանալով նման խողովակների հետ, ընդհանուր ծորանով բացվում է բրգի մեջ, իսկ այնտեղից` երիկամային ավազան: 

Երիկամները չափազանց հարուստ են արյունատար անոթներով: Երիկամային զարկերակը, մտնելով երիկամ, ճյուղավորվում է մանր անոթների, որոնք էլ աստիճանաբար դառնում են փոքր լուսանցքով զարկերակներ: Յուրաքանչյուր զարկերակ պատիճի խոռոչում առաջացնում է մազանոթային կծիկ: Մազանոթային կծիկից կրկին առաջանում է զարկերակ, որը դուրս է գալիս պատիճից: Յուրաքանչյուր զարկերակ պատիճից դուրս գալուց հետո կրկին ճյուղավորվում է, առաջացնում մազանոթներ, որոնք սերտորեն շրջապատում են ոլորուն խողովակը: Այդ մազանոթները միանալով վեր են ածվում փոքր լուսանցքով երակների, որոնք ի վերջո բացվում են երիկամային երակի մեջ: Այսպիսով, երիկամներում զարկերակները կրկնակի մազանոթային ցանց են առաջացնում պատիճներում և ոլորուն խողովակների շուրջ: Մեզի վերջնական ձևավորումը տեղի է ունենում ոլորուն խողովակներում:

Արտաթորության համակարգի, երիկամների հանդիպող հիվանդությունները

Սուր երիկամային անբավարարությունը երբեմն անվանում են նաև «երիկամների սուր վնասում», քանի որ կարող է առաջանալ բոլոր այն դեպքերում, երբ որևէ պատճառ կամ դրանցից մի քանիսը առաջացնում են երիկամների սուր վնասում:

Արդյունքում, երիկամներն արագորեն կորցնում են արյունը զտելու (ֆիլտրելու) իրենց յուրահատուկ ունակությունը, որն էլ բերում է սուր երիկամային անբավարարության:

Ընդհանուր առմամբ, սուր երիկամային անբավարարություն կարող է առաջանալ, երբ՝

  • դուք ունեք որևէ հիվանդություն, որը նվազեցնում է դեպի ձեր երիկամներ արյան հոսքը
  • դուք ունեք երիկամների ուղղակի ախտահարում կամ վնասում
  • ձեր երիկամների միզատար խողովակները (միզածորաններ) խցանված են և նյութափոխանակության արգասիքները չեն կարողանանում մեզով հեռացվել ձեր օրգանիզմից:

Երիկամների արյունամատակարարման կրճատում

Բոլոր այն հիվանդություններն ու վիճակները, որոնք դանդաղեցնում են դեպի երիկամներ արյան հոսքի արագությունը, կարող են բերել երիկամների սուր վնասման՝

  • արյան կամ հեղուկների կորուստ (սուր արյունահոսություն)
  • արյան ճնշումը կտրուկ նվազեցնող (հիպոտենզիա) ճնշման և այլ դեղեր
  • սրտամկանի ինֆարկտ
  • սրտային հիվանդություններ
  • վարակներ
  • լյարդային անբավարարություն
  • որոշ դեղեր, օրինակ՝ Ասպիրին, Իբուպրոֆեն, Նապրոքսեն և այլ համանման դեղեր
  • սուր ալերգիկ ռեակցիա (անաֆիլաքսիա)
  • ծանր այրվածքներ
  • ծանր ջրազրկում:

Երիկամների ախտահարում կամ վնասում

Այս հիվանդությունները, վիճակները կամ գործոնները կարող են անմիջականորեն սուր վնասել երիկամները և բերել սուր երիկամային անբավարարության՝

  • երիկամները շրջապատող երակների և զարկերակների խցանում արյան մակարդուկներով
  • խոլեսթերինի կուտակումներ, որոնք կարող են արգելափակել երիկաների արյունամատակարարումը
  • գլոմերուլոնեֆրիտ՝ երիկամների կծիկային զտիչների բորբոքում
  • հեմոլիտիկ ուրեմիկ համախտանիշ՝ հիվանդություն, որն առաջանում է արյան կարմիր գնդիկների վաղ քայքայման պատճառով
  • վարակներ
  • համակարգային կարմիր գայլախտ (լուպուս)՝ իմունային համակարգի խանգարում, որը կարող է առաջացնել գլոմերուլոնեֆրիտ
  • որոշ դեղեր, այդ թվում՝ որոշ քիմիոթերապևտիկ դեղեր, հակաբիոտիկներ և պատկերման հետազոտությունների ժամանակ օգտագործվող կոնտրաստանյութեր
  • սկլերոդերմիա՝ հազվադեպ հանդիպող հիվանդությունների մի խումբ, որն ախտահարում է մաշկը և շարակցական հյուսվածքը (այդ թվում՝ երիկամներում)
  • թրոմբոտիկ թրոմբոցիտոպենիկ պուրպուրա (Շենլեյ-Հենոխի հիվանդություն), որը հազվադեպ հանդիպող արյան հիվանդություն է
  • թույլեր կամ տոքսիններ, օրինակ՝ ալկոհոլ, ծանր մետաղներ և կոկաին
  • մկանային հյուսվածքի քայքայում (ռաբդոմիոլիզ), որի ժամանակ առաջացող թույները վնասում են երիկամների կծիկները
  • ուռուցքային բջիջների քայքայում (ուռուցքային լիզիս համախտանիշ), որի դեպքում նույնպես առաջանում են կծիկներն ախտահարող թունավոր նյութեր:

Երիկամներում մեզի արգելափակում (բլոկադա)

Բոլոր այն հիվանդությունները կամ վիճակները, որոնք կարող են արգելափակել ձեր օրգանիզմից մեզի հեռացումը (միզային օբստրուկցիա), կարող են բերել երիկամների սուր վնասվան: Դրանցից են՝

  • միզապարկի քաղցկեղ
  • միզուղիների խցանում արյան մակարդուկներով
  • արգանդի վզիկի քաղցկեղ
  • հաստ աղու քաղցկեղ
  • շագանակագեղձի մեծացում (ադենոմա)
  • երիկամի քարեր
  • միզապարկի գործունեությունն ապահովող նյարդերի վնասումներ կամ ախտահարումներ
  • շագանակագեղձի քաղցկեղ:

Ռիսկի գործոններ

Սուր երիկամային անբավարարությունը գրեթե միշտ զարգանում է մեկ այլ հիվանդության կամ իրավիճակի հետ փոխկապված: Ձեզ մոտ երիկամների սուր վնասման ռիսկը բարձրացնող հիվանդություններից են՝

  • հիվանդություններ, որոնք պահանջում են հիվանդանոցային բուժում, առավել ևս՝ անհետաձգելի բուժօգնություն
  • մեծ տարիք
  • ձեռքերի կամ ոտքերի արյունատար անոթների խցանում (ծայրամասային զարկերակների հիվանդություն)
  • դիաբետ (շաքարախտ)
  • բարձր արյան ճնշում (հիպերտենզիա)
  • սրտային անբավարարություն
  • երիկամային հիվանդություններ
  • լյարդի հիվանդություններ
  • որոշ քաղցկեղներ և դրանց բուժումներ:

Երիկամի քաղցկեղ

Երիկամի քաղցկեղը համեմատաբար հազվադեպ հանդիպող ուռուցքներից է, կազմում է մեծահասակների բոլոր չարորակ ուռուցքների 3%-ը: Ավելի հաճախ հանդիպում է 50-70 տարիքային խմբում, տղամարդիկ մոտ կրկնակի հաճախ, քան կանանց մոտ:
Ներկայումս հիվանդության էթիոլոգիան հստակ որոշված չէ, սակայն կան էպիդեմիոլոգիական ուսումնասիրություններ, որոնք երիկամաբջջային քաղցկեղը կապում են ծխելու հետ:

Սովորաբար երիկամաբջջային քաղցկեղը վաղ շրջանում ընթանում է անախտանիշ, իսկ տարածված ուռուցքային պրեցեսի ժամանակ որևէ ախտանիշ հանդիպում է մոտավորապես 25% դեպքերում: Ուռուցքը զարգանալով, կարող է տարածվել անմիջապես հարևան հյուսվածքների և օրգանների վրա, ինչպես նաև ավշային և արյունատար անոթներով: Մետաստազավորման հիմնական թիրախներն են` ռեգիոնար ավշահանգույցները, թոքերը, ոսկրերը, մաշկը, լյարդը, գլխուղեղը, մակերիկամը։

Փոքր չափերի անախտանիշ ուռուցքների ախտորոշումը վերջին տարիներին կտրուկ աճել է ժամանակակից ախտորոշիչ սարքավորումների, այդ թվում համակարգչային շերտագրման կիրառման պատճառով:
Երիկամաբջջային  քաղցկեղին բնորոշ է բազմաբնույթ կլինիկական պատկեր` պայմանավորված մի շարք կլինիկական և պարանեոպլաստիկ համախտանիշների  առկայությամբ: Այնուամենայնիվ, շատ դեպքեր ընթանում են անախտանիշ ընդհուպ մինչև մետաստազների ի հայտ գալը:

Երիկամաբջջային  քաղցկեղի ամենահաճախ հանդիպող ախտանիշներն են` անեմիան (20-40%), թուլությունը, քաշի կորուստը (30%), բարձր ջերմությունը (30%):
Ախտանիշների դասական եռյակը (գոտկային ցավեր, արյունամիզություն և ուռուցքի շոշափում գոտկատեղում) հանդիպում է 10% դեպքերում, և հաճախ վկայում է հիվանդության մետաստատիկ փուլի մասին: Մոտ 50% դեպքերում հիվնդները նշում են անցողիկ արյունամիզություն հիվանդության ընթացքի  տարբեր փուլերում:
Երիկամաբջջային  քաղցկեղի օբյեկտիվ ախտանիշներից արյունամիզությունը ամենահաճախակին է:

Գոտկատեղում շոշափվող ուռուցքը հազվադեպ չէ (45%). Արյան հետազոտությունը կարող է հայտնաբերել  անեմիա, էրիթրոցիտոզ, հիպերկալցիեմիա, լյարդի ֆունկցիոնալ ցուցանիշների աճ: Ուշադրության արժանի է երիկամի քաղցկեղի հետ կապված վարիկոցելեն, որը չի նվազում հիվանդի հորիզոնական դիրքում:
Հիվանդների մոտավորապես 20% մոտ հիվանդությունը զարգանում է դանդաղ, անախտանիշ մի քանի տարիների ընթացքում անգամ առկա մետաստազների պայմանում:
Հիվանդների 30%-ը ունենում են պարանեոպլաստիկ համախտանիշ, որը կարող է արտահայտվել ռենինի, էրիթրոպոէտինի, ինսուլինի և այլ հորմոնների հավելյալ արտադրումով: Լյարդի ֆունկցիոնալ խանգարումները առանց նրա մետաստատիկ ախտահարման նույնպես կարող է պարանեոպլաստիկ սինդրոմի հետևանք լինել: Երիկամաբջջային քաղցկեղի ժամանակ զարկերակային հիպերտենզիայի պատճառ կարող են հանդիսանալ`  պոլիցիտեմիան, միզուկի օբստրուկցիան, ներգանգային ճնշման աճը գլխուղեղի  մետաստատիկ ախտահարման դեպքում:

Երիկամաբջջային քաղցկեղի հիմնական կանխորոշիչ գործոնները կարելի է բաժանել խմբերի`

— անատոմիական — ուռուցքի չափսերը, երակային, կապսուլյար և մակերիկամային ինվազիան, ռեգիոնար և հեռակա  մետաստազները
— հյուսվածաբանական — գոյություն ունեն երիկամաջջային քաղցկեղի երեք հիմնական ենթատիպեր` սովորական  (լուսաբջջային 80 — 90%), պապիլյար (10 -15%) և քրոմոֆոբ (4-5%),  այդ իսկ  հաջորդականությամբ հակումը դեպի ավելի բարորակ ելքը նվազում է
— կլինիկական  — հիվանդի օրգան-համակարգերի վիճակը
— մոլեկուլյար (մի շարք մոլեկուլյար մարկերներ,որոնք իրենց մեջ ներառում են կարբոանհիդրազա IX (CaIX), անոթային էնդոթելիալ աճի գործոն(VEGF) և այլն:

Ախտորոշումը.
Ֆիզիկալ զննման դերը երիկամաբջջային քաղցկեղի վաղ ախտորոշման գործում աննշան է, սակայն այն ինֆորմատիվ է մեծ ուռուցքների դեպքերում, երբ շոշափման միջոցով կարելի է գնահատել ուռուցքի չափերը, շարժունությունը, կոնսիստենցիան, ցավոտությունը, պարանոցային ավշահանգույցների մեծացումը մետաստատիկ ախտահարման դեպքում, համապատասխան երակների ճնշման պատճառով առաջացած վարիկոցելեն կամ ստորին վերջույթների այտուցը:
Ներկայումս մեծ թիվ են կազմում այն դեպքերը, երբ երիկամի ուռուցքները հայտնաբերվում են տարբեր հիվանդությունների կապակցությամբ կատարված որովայնի ուլտրաձայնային հետազոտությամբ և համակարգչային շերտագրմամբ:
Ուլտրաձայնային հետազոտության միջոցով շատ դեպքերում հնարավոր է դիֆերենցել երիկամի սոլիդ ուռուցքները կիստաներից և այլ պաթոլոգիական պրոցեսներից, սակայն ուռուցքի կասկածի դեպքում անհրաժեշտ է կատարել համակարգչային շերտագրում կոնտրաստավորումով, որը ախտորոշումը հաստատելուց բացի, ինֆորմատիվ է նաև կոնտրլատերալ երիկամի անատոմոֆունկցիոնալ պատկերը նկարագրելու առումով:
Մագնիսառեզոնանսային շերտագրման համար ցուցումներ են առաջանում մագիստրալ անոթների ընդգրկման կասկածի, կոնտրաստավորման համար հակացուցումների դեպքում: Դոպլեր ուլտրաձայնային հետազոտությամբ կարելի է հայտնաբերել ուռուցքային թրոմբոզը:
Որոշ դեպքերում կլինիկական պատկերը կարող է անհրաժեշտ դարձնել ավելի սահմանափակ կիրառում ունեցող օստեոսցինտիգրաֆիան, գլխուղեղի համակարգչային շերտագրումը, երիկամային արտերիոգրաֆիան, ստորին սիներակի կավագրաֆիան, կենսազննումը:

Բուժումը.
Երիկամաբջջային քաղցկեղի արմատական բուժման միակ եղանակը վիրահատականն է, որը ցուցված է տեղայնացված, տեղային տարածում ունեցող ուռուցքների, ռեգիոնար ավշահանգույցների մետաստազների և սոլիտար հեռակա մետաստազների դեպքերում:
Տեղայնացված ձևի բուժման ստանդարտ է հանդիսանում ռադիկալ նեֆրէկտոմիան,որը նախատեսում է երիկամի հեռացումը ուռուցքի հետ միասին:
Նեֆրոնպահպանող վիրահատության ցուցումներն են` մինչև 4սմ չափեր ունեցող սոլիտար ուռուցքները, միակ կամ միակ գործող երիկամի, կոնտրլատերալ երիկամի ֆունկցիային սպառնացող հիվանդության առկայությունը:
Ծայրամասային տեղակայում ունեցող փոքր չափսերի ուռուցքները կարող են ենթարկվել լապարասկոպիկ մասնահատման:
Որպես վիրահատությանը այլըտրանք առաջարկվել են մինիմալ ինվազիվ եղանակներ` ռադիոալիքային աբլացիա, կրիոաբլացիա, միկրոալիքային, լազերային և բարձր ինտեսիվության ֆոկուսացված գերձայնային աբլացիա, որոնք ցուցված են փոքր, պերիֆերիկ տեղակայված ուռուցքների դեպքում այն հիվանդների մոտ, որոնց ընհանուր վիճակից ելնելով բաց կամ լապարոսկոպիկ վիրահատությունը հակացուցված է: Մետաստատիկ հիվանդության ժամանակ նեֆրէկտոմիան ցուցված է այն հիվանդներին, որոնց ուռուցքը և մետաստազները տեխնիկապես հնարավոր է հեռացնել և չկան հակացուցումներ ընդհանուր վիճակի հետ կապված:
Երիկամաբջջային քաղցկեղի արմատական վիրահատությունից հետո ադյուվանտ քիմիո կամ ճառագայթային թերապիայի ցուցումներ չկան:
Մետաստատիկ երիկամաբջջային քաղցկեղի լավ վիճակում գտնվող հիվանդների մոտ համակարգային իմունոթերապիան տալիս է ապրելիության երկարացում մի քանի ամսով:

Создайте свой веб-сайт на WordPress.com
Начало работы